تعاريف و اصطلاحات ساختاري

 ۱/۱- شهرداري : شخصيت حقوقي است كه داراي استقلال اداري و مالي بوده و براي انجام وظايف و مأموريت هايي كه بر اساس قوانين و مقررات مربوط در حوزه امور شهري به آن واگذار شده يا مي شود . در محدوده و حريم شهرها با مشاركت مردم در اشكال سازماني مختلف شامل ، ستاد ، منطقه ، ناحيه ، سازمان وابسته ، مؤسسه يا شركت وابسته به موجب قانون ايجاد مي شود .

۲/۱- ضوابط تشكيلاتي : معيارهايي است كه تعداد سطوح سازماني ، واحدهاي سازماني ، تعداد و نوع پستهاي سازماني و چگونگي توزيع وظايف را تعيين مي نمايد .

۳/۱- ساختار سازماني : روابط ميان واحدهاي سازماني كه حدود اختيارات ، سلسله مراتب ، سطوح مديريتي و نحوه تقسيم و توزيع وظايف واحدها را نشان مي دهد و شامل نمودار سازماني ، شرح وظايف و پست هاي سازماني است .

۴-۱- نمودار سازماني : نموداري است كه بيانگر روابط ، سلسله مراتب ، سطوح سازماني و فرماندهي ميان واحدها جهت انجام امور مي باشد. اين نمودار دو يا سه سطح سازمان را نمايش مي دهد.

۵-۱- شرح وظايف : شرح مدوني از وظايف ، مسئوليتها و اختيارات واحدها مي باشد.

۶-۱-تشكيلات تفصيلي : مجموعه اي است كه بيانگر تعداد ، عناوين ، شماره و ريف پستها و شرح وظايف واحدهاي سازماني مي باشد.

۷-۱-سطح سازماني : هر يك از مقاطع تشكيل دهنده سلسله مراتب سازماني است كه جزء رده فرماندهي و سرپرستي قرار مي گيرد. هر سطح سازماني از يك يا چند واحد سازماني مربوط به آن سطح ايجاد مي شود.

۸-۱- پست سازماني : عبارت است از جايگاهي كه در ساختار سازماني شهرداري براي انجام وظايف و مسئوليتهاي مشخص پيش بيني و براي تصدي يك كارمند در نظر گرفته مي شود.

۹-۱-پست مديريتي و سرپرستي: پست هايي هستند كه وظيفه هدايت، نظارت كنترل و سازماندهي كاركنان تحت مديريت و سرپرستي خود و يا ارائه دهندگان خدمات به شهرداري را بعهده دارند.

۱۰-۱-پست پشتيباني :پست هايي هستند كه مستقيماً در جهت تحقق اهداف شهرداري نبوده بلكه زمينه ها و موجبات انجام وظايف و اهداف اصلي شهرداري را فراهم مي آورند و به واحدهاي ديگر در شهرداري خدمت ارائه مي دهند.

۱۱-۱- واحد  سازماني : از اجزاي ساختار سازماني است كه در يكي از سطوح سازماني با عناويني چون معاونت ، اداره كل ، دفتر ، مديريت ، اداره ، گروه، امور عهده دار انجام وظايف متجانس و مرتبط با اهداف اصلي شهرداري مي باشد.

۱۲-۱- واحد تابعه : واحدي است كه از نظر سياست ها ، خط مشي ها و قوانين و مقررات اداري و مالي تابع شهرداري است و بمنظور انجام بخشي از وظايف اجرايي شهرداري ايجاد مي شود. واحدهاي تابعه شامل مناطق شهرداري و نواحي مربوط به آنها مي باشند.

۱۳-۱- سازمان وابسته : سازمان وابسته شهرداري براساس اختيارات ناشي از ماده ۵۴ قانون شهرداري بمنظور انجام امور سياستگذاري ، برنامه ريزي ، كنترل ، نظارت و اجراي بخشي از وظايف شهرداري ها ايجاد مي شوند. سازمان وابسته داراي استقلال اداري و مالي است و از حيث قوانين و مقررات اداري . استخدامي و مالي و معاملاتي تابع شهرداري مي باشد.

۱۴-۱- موسسه / شركت وابسته : موسسه يا شركت وابسته بمنظور تسريع در انجام برخي از وظايف اجرايي يك يا چند شهرداري و براساس اختيارات ناشي از ماده ۸۴ و ماده ۱۱۱ قانون شهرداري تأسيس مي شود و داراي شخصيت حقوقي مستقل است و مطابق با مفاد اساسنامه مصوب به صورت خود گردان و خودكفا اداره خواهد شد و بيش از ۵۰درصد سهام آن متعلق به يك يا چند شهرداري مي باشد. اساسنامه موسسه يا شركت وابسته براساس فرآيند مذكور در ماده ۸۴ قانون شهرداري و بند ۱۵ ماده ۷۱ قانون تشكيلات ، وظايف و انتخابات شوراهاي اسلامي كشور و انتخاب شهرداران مصوب ۱/۳/۷۵ تهيه ، تصويب و به مورد اجرا گذاشته خواهد شد . اينگونه موسسه يا شركت ها از حيث قوانين ومقررات تابع قانون تجارت بوده و با كاركنان آنان براساس مقررات پيش بيني شده در اساسنامه برخورد خواهد شد . كاركنان اين مؤسسه يا شركت كاركنان موسسه يا شركت وابسته بوده و در عداد كاركنان شهرداري قرار ندارند .

۲– ضوابط ايجاد واحدهاي سازماني در شهرداري :

۱-۲- امور :

امور چهارمين سطح سازماني است كه عهده دار انجام چند وظيفه از وظايف و مأموريت هاي شهرداري كه عمدتاً از طريق برون سپاري و مشاركت با بخش خصوصي و تعاوني انجام مي شود و حسب مورد در ذيل شهردار ، معاونت ، اداره كل ، دفتر ، مديريت ، اداره و گروه قرار مي گيرد و در راس آن مسئول امور قرار مي گيرد .

۲-۲- گروه / اداره :

۱-۲-۲- گروه سومين سطح سازماني است كه عهده دار بخشي از وظايف و مأموريت هاي شهرداري مي باشد و وجه غالب وظايف آن سياست گذاري ، برنامه ريزي ، مطالعات كاربردي است و در رأس آن رئيس گروه قرار مي گيرد . هرگروه متناسب با وظايف و مأموريتهاي محوله حداقل داراي ۴ پست كارشناسي تحت نظر رئيس گروه خواهد بود .

۲-۲-۲- اداره سومين سطح سازماني است كه عهده دار انجام بخشي از وظايف و مأموريت هاي شهرداري مي باشد و وجه غالب وظايف آن اجرائي است و در رأس آن رئيس اداره قرار مي گيرد .

هر اداره متناسب با وظايف و مأموريت هاي محوله حداقل داراي ۴ پست كارشناسي تحت نظر رئيس اداره خواهد بود .

۳-۲ مديريت

مديريت دومين سطح سازماني است كه انجام بخشي از وظايف و مأموريت هاي شهرداري را در زمينه فعاليت هاي سياست گذاري ، برنامه ريزي ، مطالعات كاربردي و يا اجرائي بر عهده دارد و در رأس مديريت ، مدير قرار مي گيرد . اين واحد سازماني تنها براي شهرداري هاي شهرهاي بالاي دويست هزار نفر و مراكز استان ها قابل پيش بيني است . به ازاء حداقل ۸ پست سازماني يك مديريت قابل پيش بيني است . مديريت را مي توان از واحد سازماني امور و يا حسب مأموريت ها و وظايف محوله پستهاي سازماني كه مستقيما تحت نظارت مدير در قالب كارشناس سازماندهي مي شود تشكيل داد .

۴-۲ اداره كل / دفتر :

۱-۴-۲- اداره كل دومين سطح سازماني است كه عهده دار انجام بخشي از وظايف و مأموريت هاي شهرداري مي باشد. و وجه غالب وظايف آن اجرائي است . در رأس اداره كل مدير كل قرار مي گيرد . اين واحد سازماني تنها براي شهرداري هاي شهرهاي بالاي يك ميليون نفر قابل پيش بيني است .

وظايف اداره كل در قالب حداقل دو اداره سازماندهي مي شود . در صورتيكه در ذيل اداره كل سه اداره يا بيشتر قرار گيرد ، يك پست معاون مدير كل قابل پيش بيني است.

۲-۴-۲- دفتر دومين سطح سازماني است كه عهده دار انجام بخشي از وظايف و مأموريت هاي شهرداري مي باشد و وجه غالب وظايف آن سياست گذاري  ، برنامه ريزي و مطالعات كاربردي است . در رأس دفتر مدير كل قرار مي گيرد . اين واحد سازماني تنها براي شهرداري هاي شهرهاي بالاي يك ميليون نفر قابل پيش بيني است.

وظايف دفتر در قالب حداقل دو گروه سازماندهي مي شود. در صورتيكه در ذيل دفتر سه گروه يا بيشتر قرار گيرد ، يك پست معاون مدير كل قابل پيش بيني است .

۵-۲- معاونت :

معاونت بالاترين سطح سازماني پس از شهردار است كه انجام بخشي از وظايف و مأموريت هاي شهرداري را برعهده دارد و در رأس آن ، معاون قرار مي گيرد ، هر معاونت از واحدهاي سازماني متناسب با حجم و نوع وظايف و مأموريت هاي مورد نظر يا سازمان وابسته و يا مؤسسه / شركت وابسته تشكيل مي شود .